Edycje festiwalu

Do najważniejszych wydarzeń tegorocznej edycji należą: wystawa „Open Art: Od świtu do zmierzchu”, prezentująca projekty studenckie; „Przerwane w połowie”, poświęcona twórczości dydaktyczek i dydaktyków Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie; wystawa zbiorowa „Słońce się zestarzało”, prezentująca prace dyplomantek i dyplomantów ASP, a także kolejna odsłona realizowanego od 2012 roku cyklu „Przestrzeń dla sztuki”, poświęcona twórczości Adama Brinckena.

Tegoroczna odsłona „Open Art: Od świtu do zmierzchu” zyskuje także nowych współorganizatorów. Do realizacji wydarzenia dołączają Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie oraz Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie, poszerzając grono uczelni zaangażowanych w prezentację projektów studenckich i otwierając przestrzeń do współpracy między różnymi środowiskami artystycznymi.

Program festiwalu obejmie również dziewięć wystaw realizowanych pod wspólnym hasłem OEAF& Wydziały, wystawy prezentowane w Galerii ASP i Galerii Studenckiej ASAP, a także szeroki program wydarzeń towarzyszących.

Szczegółowe informacje o wydarzeniach, terminach i miejscach prezentacji znajdują się w zakładce PROGRAM, gdzie publikowane jest kalendarium tegorocznej edycji.

Od Rektora ASP w Krakowie, prof. dr. hab. Andrzeja Bednarczyka:

ROJE I WATAHY 

To był szczęśliwy traf, co się zowie.  

Jechałem pięćdziesiątką dwójką do pracy. Przy Grzegórzeckim wsiadło trzech panów i, usadowiwszy się za mną, kontynuowało rozmowę: 

– Oj, co za kłopot z tym mam, skaranie boże, a bo najcenniejsze, najbardziej szacowne to dzieła geniuszów samych, najprzedniejszych Ludzkości duchów, ale cóż, panie, kiedy Gryzą się, Gryzą, a też i Tanieją od nadmiaru swego, a bo za dużo, za dużo, i co dzień nowych przybywa, i nikt wyczytać nie może, bo za dużo, ach, za dużo!¹ – zrzędził Witold Gombrowicz. 

– Przestań psioczyć – fuknął Stanisław Lem. – Nadto nieuchronne staje się zjawisko pseudoplagiatu – mimowolnego powtarzania cudzych, a nieznanych myśli. Nie mogę mieć pewności, że to, co piszę, nie jest podobne do czegoś, co już napisano. Oto ryzyko czasów, w których ludzkość eksplodowała². 

– Czy więc szczytem moim – utyskiwał William Shakespeare – stroić stare słowa w nowe szaty i trwonić znowu to, co roztrwonione? Jedwabne zwroty, aksamitne zdania i hiperbole dziergane sztucznością, szkolna wymowa pełna wymuskania: te muchy letnie wzdęły mnie próżnością. Dość ich mam³. – To rzekłszy, wysiadł. 

– Oj tak, tak, panowie – wtrąciłem się nieproszony. – Rozpaplaliśmy sami siebie na drobne. Chyba nikt z nas nie pamięta, od czego się zaczęło to ściubienie widoczków, sensacyjek, skandalików i ciułanie kpin, oburzeń i pustych zachwytów. Już nam się nawet nie chce o nie kłócić, więc paplamy, zapomniawszy, że słowa rodzą światy ciężarne realnością. Z ust nam wylatują stada ślepych wróbli, roztrzaskują się o pobliskie ściany i spadają martwe na ziemię. Wala się tego mnóstwo pod nogami i nikt nie ma pomysłu, co z nimi zrobić. W końcu tak się nawarstwiły, że to jednemu, to drugiemu zaczęły wpadać do rozdziawionych zdziwieniem ust. Takie słowo jednak, co się nafruwało i martwe wpada z powrotem do gniazda, przynosi ze sobą zarazę bezpłodności. Sprawdziłem wszystkie jeszcze niewyklute. Faktycznie. Są puste.  

Lem spojrzał na mnie, puknął się w czoło i rzekł: – Chodź, Witek. Wysiadamy. 

Open Eyes Art Festival jest miejscem zderzania ze sobą sposobów patrzenia w nadziei, że z tych kolizji eksploduje prawda o nas i naszym świecie. Nie chodzi bowiem o to, że jest nas strasznie dużo, że wszyscy i wszystko zazębia się ze sobą, wchodzi sobie w paradę i nieświadomie cytuje się nawzajem Watahy rozszarpały natchnionego geniusza na strzępy, a jego wieża z kości słoniowej stała się siedliskiem rojów nietoperzy. Nie ma co się obrażać na rzeczywistość. Lepiej się uczyć twórczego spierania, bo „tylko to wie się na pewno, co się rozgryzło zębami dysputy”. 

Ot co. 

Zapraszam na festiwal. 

1 Witold Gombrowicz, Transatlantyk
2 Stanisław Lem, Głos Pana
3 William Shakespeare, Sonet 76 oraz Serca starania stracone, tłum: Maciej Słomczyński

Od kuratorki OEAF 2026, Natalii Legutko:

Roje i watahy, tegoroczne festiwalowe hasło, ma w sobie coś dzikiego i nieoswojonego. Przywołuje hierarchie, ale też napięcie wobec władzy i porządku.

Rój się roi. Brzęczy, oblepia, pulsuje, napiera. Instytucjonalny ideał: zarządzanie zasobami, standaryzacja procesów, maksymalizacja zysków dla własnego przetrwania. Masa dążąca do celu. Synchronizacja i inteligencja rozproszona. Ruch przestrzenny, nie wertykalny. Wataha skowyczy, warczy, tropi, dopada i szarpie. Gdy trzeba, skomle ze smutną miną. Karmi, otacza bliskością i ciepłem. Popada w nepotyzm. Opiera się na zależności, trosce i przynależności, wszystko to jednak w ramach struktury pionowej.

Próżno szukać symetrii czy prostego przeciwieństwa. To dwa sposoby organizowania wielości w ramach jednego ekosystemu. Napięcie pojawia się wtedy, gdy nie działają już tylko obok siebie, ale nakładają się na siebie. Jak w państwie, polityce, instytucji czy uczelni, gdzie można jednocześnie podlegać hierarchii i być częścią rozproszonej sieci. Role pozostają płynne. Ruch zaczyna odbywać się we wszystkich kierunkach.

Istotne staje się to, co dzieje się na ich styku: współpraca przechodzi w podporządkowanie, troska w kontrolę, wspólnota w komfort zwalniający z działania.

Panowie, Annuszka już kupiła olej słonecznikowy, i nie dość, że kupiła, ale już go nawet rozlała¹.

Sztuka zaczyna działać tam, gdzie znaczenia przestają być oczywiste. Sprawdza, czy rzeczy rzeczywiście znaczą to, co zwykliśmy sądzić, że znaczą: powaga szukana w tym, co niepoważne, nuda jako wyczekiwany brak bodźców, bunt jako forma konformizmu, cierpliwość jako opór. Niezgodą na niesprawiedliwość świata może być czasem powrót do domu i zjedzenie kanapki. Irracjonalność, która okazuje się racjonalna.

Dziękuję wszystkim osobom, które przyjęły zaproszenie i współtworzą tegoroczny festiwal. Państwa zapraszam serdecznie do spotkania z tym, co wydarzyło się na styku różnych obecności, głosów i praktyk podczas 6. edycji Open Eyes Art Festival!

1 Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata

Wśród najważniejszych wydarzeń festiwalu można wymienić OPEN ART – Fluid. Kolejna odsłona wystawy projektów studenckich poruszała tematykę płynności i zmienności. Tymczasem w ramach ekspozycji „Studia bezruchu” zostały zaprezentowane dzieła dydaktyczek i dydaktyków z krakowskiej ASP. Nie pominięto dyplomantek i dyplomantów ASP, których prace wyeksponowano na wystawie zbiorowej „Praktyki uważności”. 

Kolejne wydarzenie z trwającego od 2012 roku cyklu „Przestrzeń dla sztuki” poświęcone zostało Lili Kulce – jednej z najważniejszych postaci w dziedzinie tkaniny artystycznej. W Muzeum ASP przedstawiono nowe spojrzenie na motyw aktu w malarstwie Wojciecha Weissa. Mająca miejsce w Galerii Starmach wystawa „Andrzej Pawłowski zaprasza na urodziny” stanowiła retrospektywę prac wybitnego artysty Grupy Krakowskiej. 

Odmienną wrażliwość twórczą można było zaobserwować na wystawie sztuki nowych mediów „The Immersive Exhibition”. Na zwiedzających czekały wielkoformatowe projekcje 360°, instalacje LED, rzeźby kinetyczne i kompozycje generowane przez algorytmy sztucznej inteligencji. Ekspozycja „Nowa Era – Świat w Przemianie” w Wesołej Immersive prezentowała fotografie Michała Massy Mąsiora. W Galerii ASP przybliżono malarstwo abstrakcyjne Kacpra Dudka.

Na wystawie Open ART zostało zaprezentowanych ponad 20 projektów studenckich. W swoich pracach malarskich, instalacjach i działaniach multimedialnych młodzi twórcy skupiali się na tematyce europejskiej tożsamości. Ekspozycja miała miejsce w poszpitalnych przestrzeniach dzielnicy Wesoła. 

W ramach wydarzenia „Przestrzeń dla sztuki” powstały trzy wystawy skupione na dorobku wybitnej scenografki Krystyny Zachwatowicz-Wajdy. Stworzone przez artystkę fragmenty scenografii, kostiumy i fotografie można było oglądać w Muzeum ASP, na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie oraz w Nowohuckim Centrum Kultury.  

W Galerii ASP odbyła się wystawa „Dare to be fair” Dominiki Janickiej, eksplorująca temat sprawiedliwości i odwagi w sztuce. Ekspozycja „Fotoplastykon Jakuba Najbarta” prezentowała prace zmarłego w 2023 roku profesora ASP, który pełnił funkcję kuratora dwóch pierwszych edycji Open Eyes Art Festival. W Cricotece udostępniono zwiedzającym projekt „Cloakroom” Ali Savashevich. Instalacja przedstawiała krytykę wobec współczesnych mechanizmów władzy. 

Koncerty Barbary Kingi Majewskiej i Barbary Drazkov wzbogaciły święto sztuk wizualnych o warstwę dźwiękową. Program OEAF 2024 został urozmaicony wydarzeniami muzycznymi dzięki współpracy z festiwalami Sacrum Profanum oraz Audio Art. 

Wśród wydarzeń towarzyszących można wymienić warsztaty interdyscyplinarne „Nowa Przestrzeń” w Muzeum Inżynierii i Techniki. Na krakowskim Rynku Głównym został odtworzony performans Jerzego Beresia „Manifestacja Romantyczna” z 1981 roku. W Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha zaprezentowano wystawę „To wszystko da się zrealizować” poświęconą Krystynie Zachwatowicz-Wajdzie i Andrzejowi Wajdzie. 

Trzecia edycja tego święta sztuki tradycyjnie już poprzedziła Międzynarodowy Kongres Open Eyes Economy Summit. Open Eyes Art Festival rozpoczął się 7 listopada 2023 r. w poszpitalnych przestrzeniach przy ul. Kopernika 15. Festiwal otworzono wernisażem wystawy Open Art, której kolejna odsłona zaprezentowała najlepsze artystyczne projekty studenckie wyłonione w ramach konkursu Open Call. W ubiegłorocznej edycji Open Art wyłoniono 10 projektów oraz zaprezentowano działania laureatów nagród Santander 2023.

Ważną postacią ubiegłorocznej edycji OEAF został Tadeusz Kantor, w Galerii — Pracownia Tadeusza Kantora oraz w Muzeum ASP zaprezentowano jego rysunki z włoskiej kolekcji Stefanii Pigi. W Cricotece przedstawiono również projekt „Cloakroom”, prezentację opierającą się na kuratorskim badaniu i poszukiwaniu inspiracji twórczością i postacią Tadeusza Kantora we współczesnych sztukach wizualnych.

W programie OEAF 2023 znalazły się również wystawy i konferencje. Wśród artystów, których twórczość prezentowano w ramach festiwalu znaleźli się m.in Stelarc — australijski artysta współczesny czy związani z Akademią Sztuk Pięknych w Krakowie, Andrzej Bednarczyk i Katarzyna Wójcicka.

W ramach festiwalu zaprezentowano kolejną, dziesiątą już edycję cyklu wystawienniczego Przestrzeń dla sztuki (popularyzującego dorobek wybitnych artystów i pedagogów z kręgu Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie), której bohaterami byli Krystyna i Jerzy Nowakowscy. Trzy równoległe wystawy przekrojowo prezentujące twórczość artystów wypełniły Galerię Białą Nowohuckiego Centrum Kultury oraz przestrzenie krakowskich uczelni: Galerii ASP w Krakowie i Galerię GAP na Uniwersytecie Ekonomicznym.

Cykl wystartował 22 października w murach Pałacu Ogińskich i Potulickich przy ul. Piłsudskiego 4 w Krakowie. Otwarciem festiwalu były prezentacje trzech wystaw.

Open Art — prezentacje projektów studenckich, które powstały w międzywydziałowych i międzyuczelnianych zespołach.

Obcym okiem — wystawa twórczości dydaktyków ASP w Krakowie.

Dekada — wystawa prezentująca działalność absolwentów krakowskiej ASP funkcjonujących od 10 lat na rynku sztuki i projektowania.

Open Eyes Art Festival 2022 był unikalną okazją do spotkania starych mistrzów, mistrzów nam współczesnych i tych, którzy dopiero aspirują do roli przyszłych mistrzów. Obok prac Jerzego Nowosielskiego można było podziwiać realizacje Małgorzaty Mirgi-Tas i Sergieja Czajki, obok prac wybitnych artystów-dydaktyków krakowskiej ASP - dokonania ich byłych wychowanków i obecnych studentów. Festiwal przywoła także pamięć o nieobecnym już wśród nas prof. Sławomirze Karpowiczu. Na uczestników i artystów czekał bogaty program, w którym zawarły się wystawy, instalacje, projekcje filmowe, panele dyskusyjne, koncerty, targi artystów i dizajnerów, warsztaty oraz wiele wydarzeń towarzyszących.

Podczas ponad 6 tygodni zaprezentowano wiele ciekawych wystaw, nietuzinkowych spektakli, unikatowych koncertów jak również merytorycznych spotkań z udziałem krakowskich artystów.

Podczas edycji 2021 obok wielkich nazwisk, takich jak Lupa, Orłowski czy Hammano, w programie pojawili się także młodzi artyści, będący dopiero na początku swojej artystycznej drogi, tak rozpoczął się projekt Open Art, który stał się nieodłączną częścią Open Eyes Art Festival’u i niepowtarzalną okazją do połączenia pokoleń poprzez szeroko rozumianą sztukę.

Początkowo projekt Open Art skierowany był do studentów i doktorantów ASP w Krakowie, do konkursu zgłoszono 43 projekty, najlepsze z nich otrzymały dofinansowanie na realizację w wysokości do 10 000 złotych (projekt zrealizowane we współpracy z Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie, który współfinansował nagrody).

Idea konfrontacji, wymiany, wzajemnych inspiracji i współpracy, niosących ze sobą kreatywne rozwiązania, były głównym założeniem open-callu, w ramach którego wyłoniono 25 interdyscyplinarnych projektów artystycznych. Studenci różnych wydziałów i uczelni zgłosili do konkursu plany wystaw, które zaanektowały niekonwencjonalne przestrzenie Kampusu Uniwersytetu Ekonomicznego i byłego szpitala w dzielnicy Wesoła (ul. Kopernika 15A).

Festiwal OEAF 2021 był edycją składającą się nie tylko z wydarzeń. To również publikacje, które pozostają z nami do dzisiaj, a są to m.in: katalog Jacka Waltosia „Wspólna niepamięć” czy płyta Zespołu Hirundo Maris „Poésie et Musique”.